تاريخ : سه شنبه پانزدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 10:45 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : جمعه یازدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 18:44 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد



تاريخ : پنجشنبه سوم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 20:1 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : پنجشنبه سوم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 19:56 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : پنجشنبه سوم اردیبهشت ۱۳۹۴ | 19:43 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه بیست و ششم فروردین ۱۳۹۴ | 10:38 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : شنبه یکم فروردین ۱۳۹۴ | 19:31 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد

بهار تقاضای شکفتن طبیعت از روزگار است و نوروز حسن تعلیل آن پس در آن

کوش تا خوش دل باشی

                               « نوروز94 بر همه ی دوستان مبارک »

   



تاريخ : شنبه یکم فروردین ۱۳۹۴ | 19:22 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
http://www.pic3nter.com/image/nature/n/spring_wallpaper_020.jpg



تاريخ : شنبه یکم فروردین ۱۳۹۴ | 19:21 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
              طبیعت گل های بهاری صورتی pink spring flowers



تاريخ : جمعه پانزدهم اسفند ۱۳۹۳ | 19:13 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
کنایه ها را در عبارات و اشعار زیر مشخص کنید.

1- صیادی سنگدل 2- رشته های دام اهریمن گسست 3- خداوند بخشنده دستگیر 4- یکی را به سر بر نهد تاج تخت 5- یکی را به خاک اندر آرد ز تخت 6- بزرگان نهاده بزرگی زسر 7- فرو مانده از کنه ماهیتش 8- پایه های برجش از عاج و بلور 9- هیچ کس را در حضورش راه نیست 10- در غزا بر پهلوانی دست یافت 11- سر به هم آورده دیدم برگهای غنچه را 12- ناچار گردیده است که در برابر بزرگی این دو سر فرود آورد 13- نگاهی کن که رو آرم به سویت رهی بنما که جا گیرم به کویت 14- این ، باری است که بر دوش تو نهاده شده است 15- ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه است. 16-چه بغض ها که در گلو رسوب شد نیامدی 17- برای ما که خسته ایم و دلشکسته ایم نه 18- آماده خدمتش به جان باش 19- از گفته او مپیچ سر را 20-در دولت به رخم بگشادی 21- گوهر شکر عطایت سفتن 22- رخش پندار همی راند زدور 23- گفت بر من تیغ تیز افراشتی 24- گفت من تیغ از پی حق می زنم 25- تیغ را دیدم نهان کردن سزا 26- سر کشی کردن 27- با لب خشک و دل سوخته و دیده ی تر 28- بی غلط تلفظ کردن فلسطین 29- این دریای بزرگ روزگار همیشه در جزر و مد است. 30- که از غفلت نماند در سرم خواب

واج آرایی ها را مشخص کنید.

1- کریم خطا بخش پوزش پذیر 2- گفت : این جا خانه خوب خداست 3- عادت او نیست خشم و دشمنی نام او نور و نشانش روشنی 4- عقل ها حیران شود کز خاک تاریک نژند چون برآید این همه گلهای نغز کامکار 5- افسوس که جوان نمی داند و پیر نمی تواند. 6- با مادر خویش مهربان باش آماده خدمتش به جان باش 7- کای فرازنده این چرخ بلند وی نوازنده دلهای نژند 8- ایز وطن ای دل مرا ماوا ای وطن ای تن مرا مسکن 9- مردان نیایش و شمشیرند 10- او خدو انداخت بر روی علی افتخار هر نبی و هر ولی 11- به خز فروشان می شوم تا خزی خرم 12- خشک گردید هم از دود دل و دیده دوات خامه با سوز رقم کرد به دفتر تشنه 13- کشور ما همواره سرزمین سپند فر و فروغ و فرزانگی و فرهیختگی بوده است. 14- آمد آن شکرگزاریش به گوش گفت کای پیر خرف گشته خموش

 

مراعات نظیر را در عبارات زیر بیابید.

1- ای وطن ای تو نور و ما همه چشم ای وطن ای تو جان و ما همه تن 2-بنی آدم و مرغ و مور و مگس 3- خشتی از الماس و خشتی از طلا 4-در غزا بر پهلوانی دست یافت زود شمشیری برآورد و شتافت 5- ماه برق کوچکی از تاج او هر ستاره پولکی از تاج او 6- خانه اش در آسمان ، دور از زمین 7- نیت من در نماز و در دعا ترس بود و وحشت از خشم خدا 8- بیفشان از وضو بر رویم آن آب 9- فرش هایش از گلیم و بوریاست 10- خفاش در روز پلک ها را بر سیاهی دیده ها می اندازد. 11- سر به هم آورده دیدم برگ های غنچه را 12- ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد. 13- دشمنی که جز زشتی و پلشتی و کاستی و ناراستی و ددی و بدی نمی تواند و نمی خواهد دید. 14- ماهی را هر وقت از آب بگیری تازه است. 15- خلیل آتشین سخن تبر به دوش بت شکن خدای ما دوباره سنگ و چوب شد نیامدی 16-دوباره صبح ، ظهر نه غروب شد نیامدی 17- باد خشم و باد شهوت باد آز برد او را که نبود اهل نماز 18-با چشم ادب نگر پدر را از گفته او مپیچ سر را 19- خشک گردید هم از دود دل و دیده دوات خامه با سوز رقم کرد به دفتر تشنه 20- اصل این است که در دل تو بغض و کینه و حسد مسلمانان نباشد 21- خارکش پیری با دلق درشت پشته خار همی برد به پشت 22- تاج عزت به سرم بنهادی 23- با لب خشک و دل سوخته و دیده تر ............... 24-کای فلان چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم و آشامم 25-همچو ماهی که فتد ز آب برون ، آل نبی ......................... 26- ماه روشنی اش را در سراسر آسمان می پراکند و لکه های سیاهش را

برای خود نگه می دارد.

جناس را مشخص کنید.

1- یکی را به سر بر نهد تاج بخت یکی را به خاک اندر آرد ز تخت 2- پشته خار همی برد به پشت 3- ای هد هد صبا به سبا می فرستمت 4-گفت بر من تیغ تیز افراشتی تلمیح در ابیات زیر را مشخص کنید. 1- یکی را به سر برنهد تاج بخت یکی را به خاک اندر آرد ز تخت 2- گلستان کند آتشی بر خلیل گروهی بر آتش برد زآب نیل 3- نام او نور و نشانش روشنی 4- دوستی از من به من نزدیکتر از رگ گردن به من نزدیکتر 5- زنهار مگو سخن بجز راست هر چند تو را در آن ضررهاست 6- ای هد هد صبا به سبا می فرستمت 7-خدا چه قدر مهربانی اش را وسعت داد در دور های کویر طبس آن اتفاق یادت هست؟

تشخیص و جان بخشی را در هر بیت مشخص کنید.

1- بصر منتهای جمالش نیافت 2- چشم دل باز کن که جان بینی 3-مثل نوری در دل آیینه است. . 4- عقل ها حیران شود کز .................... 5- برق از شوق که می خنند بدین سان قاه قاه ابر از هجر که می گرید بدین سان زار زار 6- ای وطن ای تو نور و ما همه چشم ای وطن ای تو جان و ما همه تن 7-قلم با سوز دل واژه تشنه را می نوشت. 8- چهره قدس و رخساره فلسطین ، پرفروغ و تابان و درخشان می شود.

تشبیه ها را مشخص کنید.

1- چهره اش روشن است همانند خورشیدی درخشان و قلبش مانند سیب سرخی سرشار از روشنایی و زندگی است. 2- تامل در آیینه دل کنی ......................... 3- مثل قصر پادشاه قصه ها.................. 4- مثل نوری در دل آیینه است. 5-شب برای خفاش چونان چراغی است تا در پرتو تاریکی آن ، روزی خدا را جست و جو کند. 6- ملخ دو پای داس ماننددارد که با آنها اشیا را بر می دارد. 7- محمد فرشته بی پناهی است نزدیک به تفنگ صیادی سنگدل 8-فرزند ایران و بیشه فرهنگ و ادب و اندیشه را ، شیر شیران هستی. 9-تاج عزت........10- گوهر شکر..............11- رخش پندار......12- به خسی چون تو گرفتار نساخت 13-چونان مشعل ها درخشیدند . 14-ای هد هد صبا به سبا می فرستمت 15- حیف است طایری چو تو در خاکدان غم 16- باد خشم و باد شهوت باد آز برد او را که نبود اهل نماز 17-روزگار چون باد و ابر ناپایدار و گذراست ، عمر خود را تلف مکن. 18-آه و افسوس از آن روز که در دشت بلا غرقه بحر بلا بود در آن بر تشنه 19- همچو ماهی که فتد ز آب برون ، آل نبی .......................... 20-محمد در آغوش پدرش چونان پرنده ای بیمناک آشیان دارد. از بیم دوزخ آسمان 21- گشت از کلک " فدایی" چو دلش دود بلند. 22-روزگار دریایی است که کشتی زندگانی ما بر روی آن به سوی ساحل مقصود می رود و این دریای بزرگ همیشه در جزر و مد است.

آرایه های تکرار ، را پیدا کنید.

1-زود می گفتند این کار خداست پرس و جو از کار او کاری خطاست 2- دوستی از من به من نزدیکتر از رگ گردن به من نزدیکتر آرایه تضاد را بیابید . 1- خفاش در روشنی روز که همه چیز را می گشاید ، چشمانشان را می بندند و تاریکی شب که هر چیز را به خواب فرو می برد ، چشمان آنها را باز می کند. 2- برق از شوق که می خندد بدین سان قاه قاه ابر از هجر که می گرید بدین سان زار زار 3-افسوس که جوان نمی داند و پیر نمی تواند. 4- این ها که تو گفتی همه فرع است و اصل در خوردن آن است که لقمه حلال باید و اگر حرام را صد از این گونه آداب به جا بیاوری فایده ندارد و سبب تاریکی دل می شود. 5-عزت از خواری نشناخته ای ؟ 6- به حلاوت بخورم زهر که شاهد باقی است به ارادت بکشم درد که درمان هم از اوست. 7- صبح صادق قدرت کاذب شکست. 8- آل احمد همه عطشان ز بزرگ و کوچک نسل حیدر همه از اکبر و اصغر تشنه 9- تشنه لب کشته شود در لب شط از چه گناه 10- آن که سیراب کند در لب کوثر تشنه 11-این دریای بزرگ همیشه در جزر و مد است.



تاريخ : چهارشنبه سیزدهم اسفند ۱۳۹۳ | 21:47 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه سیزدهم اسفند ۱۳۹۳ | 8:15 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه بیست و نهم بهمن ۱۳۹۳ | 11:15 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : شنبه هجدهم بهمن ۱۳۹۳ | 12:39 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد

نگاهی به بلندترین قصیده ی عاشورایی

قصیده ی «تشنه»  از قصاید بلند در ادب فارسی است، شش بار تجدید مطلع شده است و 314 بیت دارد توان شعری و قدرت آفرینشگری میرزا محمود فدایی( سوگ سرای روزگار قاجار) را در این شعر می توان دید. اکنون به کوتاهی، به بررسی و تحلیل زیبایی شناسانه ی این قصیده می پردازیم :

بررسی و بازخوانی برخی از بیت های قصیده ی «تشنه» :

یکی از ترفندهای هنری و شگردهای زیبایی شناختی در قلمرو شعر، خوش آغازی، شروع به هنجار و نیکو و «حُسنِ مَطلع» است. فدایی با انتخاب واژه ی «تشنه» در جایگاه ردیف، «حُسن مطلع» را با دلیل زیبا و شاعرانه ی «حُسن تعلیل» درآمیخته و دو بیت آغازین را این گونه زیبا و هنری سامان داده است که در حقیقت، بیانگر فضای کلّی سروده و محتوای آن نیز هست که خود نمونه ای نیکو برای «براعت استهلال» تواند بود.

             شد چنان از تفِ دل، کامِ سخنور تشنه                 که ردیف سخنش آمده یکسر تشنه

           خشک گردید هم از دودِ دل و دیده، دوات         خامه با سوز رقم کرد به دفتر تشنه           (ص 322)

در پیشانی سروده به دو ترکیب «تفِ دل» و «کام تشنه» برمی خوریم. پیداست که «تشنگی کام سخنور» ،پی‌آمد تفِ دل و سوز درون اوست امّا این که علّت پیدایی تفِ دل چیست، چیزی بیان نمی شود. این گره افکنی در آغاز سروده ،یکی از نقاط قوّت اثر است که بر حالت انتظار و پی جویی‌های ذهنی او و جاذبه و گیرایی اثر می‌افزاید،سپس در پاره ی دوم شعر، یکی دیگر از پی آمدهای «تشنه کامی و تفِ دل» با تکیه بر مصراع نخست، این است که عطشناکی سخنور بر کلامش هم اثر گذاشته و واژه ی «تشنه» را از کام جانش بر صفحه ی کاغذ و جایگاه ردیف نشانده است تا از این طریق ،تشنه کامی را در سراسر زنجیره ی سخن و ذهن و زبان خواننده ،جاری سازد. البته از مصراع دوم ،دو معنا برمی آید که هر دو نغز و لطیف است :

1. تشنه کامی سخنور سبب شده که واژه ی «تشنه» ،ردیف سخنش قرار بگیرد.

2. شدّت تشنه کامی شاعر، ردیف شعرش را نیز دچار عطش و تشنگی کرده است.

در مصراع دوم بیت دوم، شاعر با بهره گیری از عنصر «تشخیص» به قلم، هویت وشخصیت می بخشد و می گوید چون از شدّت غم دل و اندوه فراوان، دوات خشک شد، قلم به جای مرکّب با سوز و گداز و اشک و آه خود، تشنگی را بر دفترثبت کرده است.

   نمونه های جان بخشی یا تشخیص

           گشت گلشن ز تفِ ناله ی بلبل گلخن            گل به یک قطره ی آبی است چو اخگر تشنه

           بر سر خاک فتاده است گل از باد سَموم         بر لب آب فتاده است صنوبر تشنه

          خم شده بید معلّق، مگر او کشته بدید               پسر تازه جوانی به برابر تشنه؟

          دست دارد به کمر بهرِ چه این گونه چنار         مگر او دید به خون غرقه برادر تشنه؟    (ص 322)                                                                                                                   

نگاه کلّی و حاکم بر این چند بیت، برآمده از همان رویکرد رثایی و فلسفه ی نگرش فدایی است، از این رو، بلبل ناله سر می دهد، صنوبر تشنه است، بید مجنون هم چون نوجوانی را کشته دید، قامتش خمیده و کمانی است و درخت چنار هم از غم مرگ برادر، دست به کمر خود نهاده است.

     زلف سنبل شده افشان و پریشان که چرا           شد پریشان به سنان ،کاکُل اکبر تشنه

   خارِ گلبن خبری می دهد از ناوک تیر             که فرو رفت بر آن حلق مطهّر تشنه

   ارغوان چهره ز خوناب جگر کرد ،خضاب         که خضاب است ز خون، قاسم صفدر تشنه           (ص 322)

در همه ی این نگاره ها و تصاویر شعری، جانْمایه ی کلام و عنصر مشترک، رویکرد سوگوارانه است. درد و داغ و مصیبت سال 61 هجری، همه گیر است. شاعر بر هر چه می نگرد نشانی از سوگ واقعه ی کربلا را بر پیشانی آن می بیند و از همین دید به بازخوانی و تفسیر پدیده ها می پردازد. در این فلسفه ی نگاه، زلف آشفتگی سنبل، سرخی غنچه، حضور تیغ و خار بر بوته ی گل و سرخی رنگ گل ارغوان و همه چیز از مرغ هوا و ماهی دریا، نشان و نمادی هستند که هر یک به زبان خویش، اضلاع و گوشه های آن واقعه ی خرد آشوب را تحلیل و تصویر می کنند.

ناگفته نماند که این رویکرد فدایی ریشه در باورها و آموزه های دینی و روایی ما دارد. «زیارت ناحیه ی مقدّسه» که خونگریه و سوگنامه ی حضرت ولی عصر عجّل الله تعالی فرجه و مرثیه ی بلند آن بزرگوار بر مصیبت های حضرت امام حسین (ع) و اصحابش در روز عاشورا است، بر همین نگرش استوار است. آن جا که می خوانیم :

«بَکَت السّماءُ وسُکّانُها... آسمان و ساکنان آن، بهشت و خزانه دارانش، کوه ها، ودامنه هایش، دریا و ماهیانش، بهشت و جوانانش و خانه ی خدا و مقام و مشعرالحرام و حِلّ و حرم، همه گریه کردند.»

فدایی هم به پیروی و متأثّر از همین زیارت ناحیه ی مقدّسه در مقدمه ی مقتل خود می نویسد :

«گریستند در مصیبت او سماوات و سکّانش، جنّت و رضوانش، جحیم و خُزّانش، جنان و غِلمانش، ایمان و برهانش، ایقان و عرفانش، فُرقان و تبیانش، جبل و بنیانش، بحار و حیتانش و مکّه و ارکانش». (ص 139)

   تشبیهات تشنه

اینک به بررسی چند تصویر تشبیهی از قصیده ی «تشنه» می پردازیم :

 ـ روی چون سیب، شد آبی ز تفِ بی آبی         همه آبی ز حیات، آل پیمبر تشنه (ص 323)                                                                                                       

تصویر بیت این است که رخسار سرخ و سیبگون و زیبای عاشوراییان (امام و یارانش و اطفال آن بزرگوار) از شدّت عطش و بی آبی، کبود و آبی شده است. چهره ی زیبا به سیب سرخ مانند شده است.

در این تصویر، چند عنصر حضور دارند: چهره ی زیبا، سیب سرخ، رنگ نیلی و کبود (آبی).گرانیگاه زیبایی بیت افزون بر تشبیه یاد شده، بر واژه ی «آبی» استوار است که سه بار به معانی گوناگون به کار رفته است، نخست به معنای «کبود و نیلگون»، دوم که با پیشوند «بی» به واژه ی «تف» اضافه شده است (بی آبی) به معنای تشنگی و بی آب بودن است. بار سوم که در مصراع دوم به کار رفته است، «ایهام» دارد :

الف. آب دار، سیراب و با نشاط

ب. به معنای رویگردان و بیزار، واژه ی عربی از ریشه ی «اِبا» است.

پ. یک معنای کلمه ی «آبی» میوه ی بِِه یا سَفَرجَل است. در این معنی ایهام تناسب با کلمه ی سیب برقرار می کند و اگر مقصود از آبی، رنگ میوه ی بِه یا سَفَرجَل باشد که زرد است با کلمه ی آبی در مصراع اوّل به معنای یکی از سه رنگ اصلی، ایهام تناسب دیگری پدید می آید.

فدایی در مطلع دوم همین قصیده، بار دیگر از این واژه و تصویر، بدین سان سود برده است :

      روی گلنار شد آبی ز تفِ بی آبی                 گشت آبی ز قتال، آن گل احمر تشنه (ص 327)

                                                                                                                    

                                                               ***

ــ دل جوّاله صفتشان همه بر قطره ی آب         همچو بر آتش سوزنده، سمندر تشنه       (ص 323)

عناصر تشبیه این بیت عبارت اند از: دلِ بیقرار و پر تب و تاب (مشبّه) سمندر (مشبّه به).

«سمندر»، در ادبیات شرق و غرب، جانوری پنداشته شده است که زیست آن در آتش است و هنگامی که از آتش بیرون آید، می میرد. ویژگی هایی که به سمندر نسبت داده اند به پرنده ی افسانه ای «قُقنوس» نیز باز خوانده شده است.بنابراین،فدایی با توجّه به این آگاهی ها، دل را به سمندر، مانند کرده است زیرا در ویژگی «حسّ نیاز و عطش و تشنگی» مشترک اند. سمندر، مشتاق و گرایان به پاره ای آتش سوزان است و دلِ تب دار عاشوراییان هم مایل و تشنه ی قطره ی آب است. سمندر به آتش، و دل به آب، زنده است. مرغ آتش خوار در آرزوی آتش سوزان و دلِ عطشناک در جست و جوی آب است.

                                                                 ***

ــ سنگ در زیر سَنابک چو سَبایک گردید          کرد بس باره ی شان، پویه در آن بر تشنه   (ص 323)

ارکان تشبیه: سنگ (مشبّه)، سبایک (مشبّه به).

«سبایک» جمع سبیکه است به معنی زر و سیم ذوب شده و فلزّ گداخته.

«سنابک» جمع سُنبک است که قسمت پیشین و جلویی سُم اسب را گویند و مجازآ به معنای سُم اسب به کار می رود. تصویری که فدایی نشان می دهد این است که بر اثر شدّت تازِش اسبان عطشناک، سنگ های بیابانی در زیر سم اسب ها از حرارت نفس و گرمای گام های پیاپی، چونان فلزّی گداخته شده و پاره پاره، ذوب گردیده است.

البته همین تصویر را فدایی با همین واژگان در مقدمه ی مقتل نیز آورده بود :

«مِهرِ بی مهر در آن عرصه ی پرشور به نوعی جوّ هوا و جوفِ سما را به آتش تابش، تفتیده کرد که سنگ در زیر سنابک باد پایان آهنین نعل جز سبایک سیم نمی نمود».(ص 129)

همین جا بایسته است یادآور شویم که فشرده ی صور خیال کلّیات مقتل، در همین مقدّمه ی منثور فدایی که نثری بسیار سَخته و پرورده و هنری و آراسته است، گنجانده شده است. یعنی بُن مایه و رگه های تخیّل و صورت های گوناگون آن که در سروده ها و نوحه ها و مراثی و قصاید گسترش یافته است، در نثر ادبی و استوار مقدّمه ی تراویده از کلک فدایی نیز آمده است. بنابراین، تحلیل و باز شکافی هنری مقدّمه ی مقتل، تقریبآ بیشینه ی نگارگری و صورت های خیال انگیز و تصاویر شعری را پیش چشم خواننده خواهد آورد.

 ***

ـــ ریخت آب از کف و کف زد به سر خویش چو آب           آب بر غیرت او گشت چو آذر تشنه (ص 324)

     این بیت توصیف هنگامی است که حضرت ابوالفضل (ع) به طلب آب، سوی فرات رفت و اسب را به آب افکند. مشتی آب برگرفت تا بنوشد به یاد اهل خیمه و یاران تشنه کام افتاد و از این کار روی برگرداند و آب را از کف فرو ریخت.

ارکان تشبیه در مصراع نخست: حضرت ابوالفضل(ع) (مشبّه محذوف)، آب (مشبّه به)، کف بر سر زدن (وجه شبه، البته با آن معنای ایهامی).

در مصراع دوم: آب (مشبّه)، آتش (مشبّه به)، مشتاقی و دلبستگی و میل به چیزی (وجه شبه).

به راستی که فدایی با همین چند واژه ی ساده و حفظ انسجام و توجّه روابط معنایی و شبکه ی ارتباط واژگانی، سحر حلال پدید آورده و جادونگاری کرده است. تشبیه، کنایه، جناس، تشخیص، تضاد و صنعت استخدام را در یک بیت در فشرده است.

کنایه: «بر چیزی تشنه گشتن»، کنایه از آرزومند و مشتاقِ چیزی شدن، علاقه مند و دلبسته ی چیزی شدن، شیفته و شیدا شدن.

جناس: «کف» نخست به معنی قسمت درونی پنجه های دست و مشت است. «کف» دوم حباب روی آب و گردی های توخالی آن است.

تشخیص: آب، تشنه ی غیرت او گشت و کف بر سر خود زد، آذر هم تشنه ی غیرت آن حضرت بود.

تضاد: آب و آذر (آتش).

استخدام: کف بر سر زدن در ارتباط با آب، حباب روی آب است. آب حباب بر سر دارد. کف بر سر زد در ارتباط با حضرت ابوالفضل (ع)یعنی دست خود را بر سر کوفت یا دست کف آلود را بر سر خود زد.

به نظر می رسد در تشنه شدن آب هم پارادوکسی نهفته است.



تاريخ : یکشنبه دوازدهم بهمن ۱۳۹۳ | 15:24 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
آغاز ایام الله دهه فجر و بازگشت امام به ایران تهنیت باد



تاريخ : سه شنبه بیست و سوم دی ۱۳۹۳ | 20:2 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد

                                               «حروف اضافه»

حروف اضافه کلماتی هستند که به تنهایی معنی ندارند درجمله پیش ازاسم می آیند وآن رامتمم می سازند.ازآن جاکه حروف اضافه به کلمه ی بعدازخودنقش متمم می دهندبه آنها  نقش نمای متمم نیز می گویند.    



ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه پانزدهم دی ۱۳۹۳ | 11:8 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد

حکايت

 

يكى از ملوک خراسان،  محمود سبکتکين را در عالم خواب ديد كه جمله وجود او ريخته بود و خاک شده مگر چشمان او که هم‌چنان در چشم‌خانه همي‌گرديد و نظر مي‌کرد. ساير حکما از تاويل اين فرو ماندند مگر درويشي که بجاي آورد و گفت: هنوز نگران است که ملکش با دگران است.



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه دوم دی ۱۳۹۳ | 23:10 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
            



تاريخ : یکشنبه سی ام آذر ۱۳۹۳ | 10:36 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
                    http://s5.picofile.com/file/8106414726/aksgif_ir_rasool_akram_gif_%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DA%A9_%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B5551.gif 

                    تصاویر متحرک رحلت رسول اکرم aks gif.ir- hazrate mohhammad gif



تاريخ : شنبه بیست و نهم آذر ۱۳۹۳ | 8:48 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : شنبه بیست و نهم آذر ۱۳۹۳ | 8:35 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه بیست و ششم آذر ۱۳۹۳ | 11:6 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه بیست و ششم آذر ۱۳۹۳ | 11:4 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه بیست و ششم آذر ۱۳۹۳ | 8:54 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
برای دریافت اینجا را کلیک کنید



تاريخ : چهارشنبه بیست و ششم آذر ۱۳۹۳ | 8:47 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد


خوش بختانه شيوه ي نامه ي جديد ارزش يابي ذرس هاي  فارسي، املا و آموزش مهارت هاي نوشتاري تصويب و درتاريخ 1/9/1393 به شماره ي 101/1/18501 بهصورت بخشنامه به مدارس كشور روانهشده است.

 

 

شيوه نامة ارزش يابي درس فارسي،املا و آموزش مهارت هاي نوشتاري(نگارش وانشا)

پايه هاي هفتم وهشتم دورة اوّل متوسطه

مقدّمه

ارزش يابي يکي از عناصر بسيار مهم برنامه درسي است که تنها به پرسش‌هاي کلاسي يا آزمون هاي پاياني محدود نمي شود. وقتي که محصول برنامه درسي به شکل بسته ي آموزشي در اختيار مخاطبان و مجريان قرار گرفت، انتظار مي‌رود معلمان به منظور اطمينان از ميزان تحقق اهداف برنامه، از آزمون‌ها و شيوه‌هاي متنوّع، براي ارزش يابي استفاده کنند. پيشنهاد مي شود در انتخاب شيوه هاي ارزش يابي اصول زير رعايت شود:

1 – شيوه ي ارزش يابي بايد با اهداف آموزشي و ساير عناصر برنامه، متناسب باشد و معلوم کند که هر کدام از شيوه ها و مهارت ها چه دانش، مهارت و نگرشي را مي‌سنجد.

2 – شيوه ي ارزش يابي بايد با رويکرد برنامه تناسب داشته باشد، مثلاً در برنامه اي که فعاليت محور و مهارتي است، شيوه‌هاي ارزش‌يابي در عين توجه به فرايند آموزش، نتيجه و ميزان كسب مهارت آموزشي را نيز مورد توجّه و سنجش قرار مي دهد.

3 – شيوه ي انتخاب شده، نسبت به ساير شيوه ها، کارآيي بيشتري داشته باشد.

4 – به تناسب ماهيت اهداف و ساير عناصر برنامه از شيوه هاي متنوّع، استفاده شود.

براي ارزش يابي ازميزان تحقق اهداف برنامه ي درسي زبان و ادبيات فارسي دوره ي اوّل متوسطه، جهت گيري‌ها متنوّعي قابل طرح  است. در اين برنامه با توجّه به اصول و مباني آموزش زبان و ادبيات فارسي و نيز اهميت برخي روش هاي ارزش يابي در اين درس به اصول زير تکيه و تأکيد مي شود:

1 – ارزش يابي از مهارت هاي خوانداري زبان

2 – ارزش يابي تلفيقي از مهارت هاي نوشتاري زبان

3 – ارزش يابي از فرايند آموزش و فعاليت هاي دانش آموزان

4 – ارزش يابي مستمر (تکويني) در کنار ارزش يابي پاياني

با توجه به ماهيت برنامه‌ي درسي زبان و ادبيات فارسي و نيز نوع ارزش يابي حاکم بر آموزش، براي ارزش‌يابي اين درس، روش‌هاي زير پيشنهاد مي شود:

1 – آزمون کتبي

2 – آزمون شفاهي

3 – مشاهده ي رفتار

براي استفاده‌ي درست از روش‌هاي فوق ورعايت رويکردهاي ارزش‌يابي در اين برنامه، از ابزارهاي زير مي‌توان بهره گرفت:

1 – آزمون کتبي شامل سوالات تکميل کردني، پاسخ كوتاه، انشايي و ... از ريز مهارت هاي نوشتاري.

2 –  آزمون شفاهي شامل پرسش هاي شفاهي از مهارت هاي گوش دادن، سخن گفتن ، خواندن، درك متن و ريزمهارت هاي خوانداري (لحن، تكيه و...).

3 – چک ليست، ابزار اندازه گيري عملکرد دانش آموز در مهارت هاي ارتباطي، توانايي هاي ذهني، شرکت در فعاليت هاي گروهي و مهارت هاي شفاهي زبان.

شيوه نامه ي ارزش يابي فارسي

 جدول ساعات و مواد درسي زبان و ادبيات فارسي دورة اوّل متوسطه

ساعات

مواد درسي

نوع آزمون و ارزش يابي

4

 

2

 

1)      خواندن فارسي و درك متن

شفاهي –  کتبي

2)      املاي فارسي

كتبي

2

3)      آموزش مهارت هاي نوشتاري

(نگارش و انشا)

کتبي

 

ارزش يابي آزمون هاي مستمر و پاياني درس هاي فارسي و درك متن (مهارت خواندن و کاربست ريزمهارت هاي خوانداري)، املا (مهارت درست نويسي و توانايي تشخيص شکل هاي صحيح نوشتاري) و درس آموزش مهارت‌هاي نوشتاري(نگارش و انشا) ، به شرح زير است:

1 خواندن فارسي و درك متن: شفاهي   كتبي (20 نمره)

ارزش يابي تکويني: 20 نمره: شفاهي

آزمون تکويني (مستمر) مي تواند شامل موارد زير باشد: روخواني متن با رعايت آهنگ و لحن مناسب آن، درک مطلب، خود ارزيابي، دانش هاي زباني و ادبي، کارگروهي و مشاركت در گفت وگو، حفظ شعر، مطالعه و کتاب خواني و پژوهش، توانايي در سخنوري و فن بيان، پاسخ به فعاليت ها و تمرين ها، شعرخواني و روان خواني.

يادآوري: نمره ي هر يک از ريز مواد بالا، به تشخيص معلّم و متناسب با فرآيند آموزش و شرايط کلاس و درس تعيين مي شود.

 ارزش يابي پاياني: 20 نمره : كتبي

نمره گذاري درس ادبيات فارسي پايةهفتم و هشتم دورة اول متوسطه

موضوع

پاياني نوبت اول

پاياني نوبت دوم

شهريور

نيمه اول كتاب

نيمه دوم كتاب

بيان معني شعر و نثر

6

2

4

6

شناخت و معني واژه

2

5/0

5/1

2

درك متن

4

1

3

4

دانش هاي زباني و ادبي

3

5/0

5/2

3

خودارزيابي

3

1

2

3

حفظ شعر

2

-

2

2

جمع

20

20

20

 

نمره ي نهايي: ميانگين ارزش يابي تکويني و پاياني است. (20=2: 40=20+20)

يادآوري: در هر نوبت به دلخواهِ دانش آموز، فقط يک شعر حفظي خواسته شود.

 2 املاي فارسي: کتبي (20 نمره)

- ارزش يابي تکويني، 20 نمره: 20 نمره املاي تقريري تقسيم بر دو + 10 نمره فعاليت هاي املايي بخش نوشتن و پرسش هاي معلم ساخته

- ارزش يابي پاياني، 20 نمره: 20 نمره املاي تقريري .

* نمره ي نهايي:  ميانگين ارزش يابي تکويني و پاياني (20=2: 40=20+20)

يادآوري: املاي تکويني هميشه از درس خوانده شده، نيست. مي‌توان از درس‌هاي پيشين و حتي ديگر کتاب‌هاي درسي همان پايه نيز املا گفت.

  • ·         تذكّر: همچنان كه در سال هاي گذشته، يادآور شده‌ايم؛ تشديد (  ّ ) به عنوان يكي از نشانه‌هاي گفتاري زبان فارسي، آموزش داده مي‌شود؛ امّا در ارزش‌يابي درس املا، نمره‌اي به آن تعلّق نمي‌گيرد.

  3- آموزش مهارت هاي نوشتاري(نگارش و انشا): كتبي (20 نمره)

ارزشيابي اين درس در دو بخش صورت مي گيرد:

الف) ارزشيابي فرايندي( مستمر)                             ب) ارزشيابي پاياني

الف) ارزشيابي فرايندي(مستمر)،(20 نمره) 

       ارزشيابي  فرايندي،  ارزشيابي عمكردي است كه همزمان با پيشرفت فرايند «ياد دهي- يادگيري» و دقيقاً مبتني بر آموزه هاي كتاب  درسي صورت مي گيرد ؛ يعني معلّم پس از آموزش درس و به محض ورود به فعّاليّت هاي نگارشي ارزشيابي را آغاز مي كند.

ارزشيابي  فرايندي در دو بخش و مبتني بر موارد زير است:

 -بازشناسي(  تشخيصي)،(تمرين  شماره 1 هر درس)، اين تمرين ها در پي سنجش و تقويت  توانايي بازشناسي دانش آموزان است  .        

                                  -  آفرينش ( توليدي) ( تمرين شماره 2 هر درس) ، اهداف آموزشي اين تمرين ها، تقويت توانايي  مهارت نوشتن  بر اساس آموزه هاي هر درس است.

1)  مهارت  نوشتن        -  داوري ( تحليلي)( تمرين شماره 3 هر درس)، هدف اين تمرين ها پرورش توانايي مهارت نقد و  تحليل نوشته ها، بر اساس سنجه هاي  كتاب است.

(18 نمره)                             -  تصوير نويسي(انشاي آزاد) ، تصوير نويسي با هدف  بالا بردن  دقّت در نگاه و درك عناصر بصري و در نهايت، تقويت مهارت نوشتن، طراحي شده است.

                                             -   بازنويسي حكايت.  در باز نويسيِ  حكايت،  تاكيد بر  باز نويسي به زبان ساده و ساده نويسي است.

                                     -  گسترش مثل. در اين بخش،  بازآفريني، گسترش دادن و افزودن شاخ و برگ به اصل مَثل مورد تاكيد است.

                                    - درست  نويسي.  درست نويسي ها با هدف  آموزش هنجار هاي نوشتن و آشنايي با  كاربرد درست واژگان  نوشتار معيار در ساختار كتاب، گنجانده شده اند.                 

* ياد آوري :  هيچ يك از اين عناصر و فّعاليّت ها  به تنهايي موضوعِ آموزش  و ارزشيابي نيستند؛ بلكه  همه در   خدمت تقويت توانايي نوشتن هستند. بنابراين  پيشرفت دانش آموزان در مهارت نوشتن،  هدف اصلي است.

 
   

       در اين بخش،  به دليل پيوستگي مهارت  هاي زباني، مهارت خواندنِ متن توليدي از سوي دانش

2)  مهارت  خواندن         آموزان ارزش يابي خواهد شد؛ يعني  لازم است هر دانش آموز، توانايي خوانش صحيحِ  نوشته

            (2 نمره)         خود را با رعايت  مهارت هاي خوانداري ( تكيه، لحن، كنش هاي آوايي و ...) داشته باشد.

 

               ب) ارزشيابي پاياني( 20 نمره)

        بر پاية رويكرد اصلي اين برنامه كه « آموزش مهارت هاي نوشتاري» است. همة  عناصر سازه اي و محتوايي  كتاب به دنبال پرورش  «مهارت نوشتن»  هستند؛  بنابراين تمام  آموزه هاي درس، فعّاليّت هاي نگارشي، تصوير نويسي يا انشاي آزاد، بازنويسي حكايت و گسترش مثل ، نهايتا بايد به توليد يك متن مناسب  بينجامد كه كم و بيش همة  نتايج  آزمون  فرايندي را در بر گيرد؛ اين  نتايج در هر نوبت  و در قالب آزمون پاياني ارزشيابي مي شود.

   در ارزشيابي پاياني چند موضوع تعيين مي شود  تا دانش آموز يك موضوع را برگزيند و در بارة آن، متني بنويسد. نوشتة دانش آموز،  بر پاية سنجه هاي زير، ارزشيابي مي شود.

شیوه نامة ارزشیابی پایانی‹‹ آموزش مهارت های نوشتاری» پایة هفتم و هشتم

نمره

سنجه های ارزشیابی

موضوع

2

2

1. ساختار بیرونی( داشتن مقدّمه، تنه ، نتیجه)

2. ساختار زباني ( زبان نوشته ساده، جمله ها کوتاه)

الف) ساختار

2

 

3

 

3

 

3

2

1. خوش آغازی (جذّابیّت و گیرایي- نشان دادن نمايي کلّی از محتواي نوشته)  

              

                                           * شيوة بیان نوشته( بیان ساده و صمیمی- بيان                                                2. پرورش موضوع          احساس  متناسب با موضوع)

                                           * سیر منطقی نوشته( پرداختن به جنبه های    

                                             مختلف موضوع- انسجام نوشته)

                                        *  فکر و نگاه نو(نگاه به موضوع، از زاویه ای متفاوت)                                

3. خوش فرجامی ( جمع بندی مطالب- تاثیر گذاری و تفکّر برانگیز بودن)

 

 

ب) محتوا

1

1

1

1. نشانه های نگارشی(نشانه گذاري  به تناسب آموخته ها و نياز هاي متن)

2. املای واژگان( نداشتن غلط املايي)

3. پاکیزه نویسی( حاشيه گذاري و  حُسنِ سليقه)

پ) هنجار های نگارشی

 

نمره نهايي: ميانگين ارزشيابي فرايندي( مستمر) و ارزشيابي پاياني است. (20=2÷40=20+20) .

در صورت برخورداري نوشته از فضاي خلاقانه و نگاه نو، مي توان از برخي کاستي هاي ظاهري و کم اهميت مانند خط خوردگي ها، چشم پوشي کرد.

تذكّر: درس فارسي شامل سه عنوان مستقل است كه هر يك نمره ي جداگانه اي دارند. تفكيك عناوين و ساعات، نبايد بهانه‌اي شود براي توزيع مواد درسي ميان چند دبير، با توجّه به رويكرد تلفيقي و درهم تنيدگي مهارت هاي زباني، ضرورت دارد، چهارساعت فارسي در يك كلاس، به يك دبير واگذار گردد.                                          گروه زبان و ادب فارسي

دفترتاليف كتاب هاي درسي

 



تاريخ : چهارشنبه نوزدهم آذر ۱۳۹۳ | 11:38 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه نوزدهم آذر ۱۳۹۳ | 9:20 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : چهارشنبه نوزدهم آذر ۱۳۹۳ | 9:17 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
تاريخ : سه شنبه چهارم آذر ۱۳۹۳ | 13:46 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
بدین وسیله از جناب آقای صدیقی دبیر فرهیخته ناحیه دو بابت طراحی سوال ادبیات فارسی هفتم و  هشتم  تشکر می شود .

   توفیقات روز افرون ایشان را از خداوند منان مسئلت داریم.

                                                                   علی سعادت



تاريخ : چهارشنبه بیست و هشتم آبان ۱۳۹۳ | 10:56 | نویسنده : گروه ادبیات فارسی استان یزد
برای دریافت اینجا را کلیک کنید



mouse code

كد ماوس